Kur`an ahlakı – Ahmet Baydar

Kur`ân, insanın hayata temiz başladığını, sorumluluk bilincinin ve bu bilinci terk etmenin ona sürekli ilham edildiğini söyler. Alışkanlık, adet ve terbiye ile oluşan resmi İslamlığa pirim vermez. Aksine bilinç yolunu tavsiye eder. Eylemde niyet ve içtihat ister. Kur`ân`ın önerdiği ahlak, temizleme gücünü alışkanlıklara oturan “terbiye” den değil, şuura bağlı “tezkiye”den alır.
Bu nedenle ibadetler bile eğer insanda alışkanlık gibi duruyorsa, onların Allah katında bir öneminin olmadığını söyler. Zaman zaman, namaz kıldığı hâlde “verme” yi ahlak edinmeyenleri kınaması bundandır. Kur`ân, ibadetleri bir terbiye aracı değil, bir hatırlama aracı (zikir) olarak görür. Namaz ve oruç gibi bedensel ibadetleri, zorlaştırmaması aksine, zor zamanlarda kolaylaştırmış olması da bundandır.

Kur`ân, “alışkanlıklar” ın takviye ettiği bir ahlak sözcüğü üzerinde durmaz. Hz. Peygamber (s.a.)`a hitaben söylediği: “Sen en yüce bir ahlâk üzeresin ” (el-Kalem, 68/4) sözü de, onun doğuştan gelen (ve kendisinin bozmadığı) ahlaki davranışlarını ifade eder. Pek büyük huylar, karakter, meleke (yeti) ve maneviyat üzere yaratılmış bulunuyorsun ve sen onları korudun demektir.
Ancak Kur`ân`ın, satır aralarında, doğru davranışlar üretecek bir ahlak edinmeyi önerdiği söylenebilir. Ne var ki bu davranışlar da, alışkanlıklardan değil bilişsel bir inançtan doğmalıdır. Onları çok ve çileli değil, yeterli ve ihlâslı olan ibadet, terbiye değil tezkiye, taklit değil ittiba ve içtihat üretmelidir.

Ama maalesef bugün, İslam coğrafyasında, terbiye ahlakıyla oluşan bir İslamlık hakimdir. Bilincin ürünü olan içtihadi eylemlerin değil, adete bağlı eylemlerin ürünü olacak bir alışkanlığın peşinde koşulmaktadır. Bu tutum manastır ve zaviyelerdekinin benzeridir. Buradan da zorlanınca kırılan bir ahlak doğar. Bizce, insanımızın, sık toplumsal kırılmalar yaşamasının, dünya işleri ve hatta ahiret hayatı için torpil yolları aramasının, menfaati için adaleti terk etmesinin sebeplerini buralarda aramak gerekir.

İslam ahlak tarihinin kısa hikayesi şudur. Şer`i ilimlerle Tasavvuf disiplini arasında ciddi bir problem yoksa da zahirde bir kopukluk görülür. Bu kopukluk bir tarafta kuralsızlık dindarlık diğer tarafta ise katı kuralcılık üretmiştir. Fıkıh, ihsanı unutmuş, ahlakı hukuktan soyutlamış, Tasavvuf da alışkanlar üreten yolu seçmiş bu da Kur`ân ahlakını ihya etmek için yetmemiştir. Tezkiye ahlakından soyutlanan hukuka karşı, adet ahlakına sığınılmasının asıl sebebi ise adetin iliklerine işlemiş kadim kader anlayışıdır. Bu anlayış şu temel soruyla açığa çıkar: Yapan kimdir?

Tanrıyı hayatından uzaklaştıran Batı bir tür öznel ahlak geliştirdi. Kaderini eline aldı. Batının bu ahlakı dünya ölçüsünde kendisine başarı getirdi. Menfaati, arayışını kamçıladıkça tüketim hırsını artırdı. Onu, kadim kaderci anlayışını terk edemeyen Doğuya yöneltti. Doğu, kırılgan kaderci ahlakıyla başbaşa iken yakalandı. Kaderci ahlak kırılgandı. Çünkü, Allah`ın dilemesinde kendi dilmesinin yerini anlayamıyordu.

Ahmet Baydar – Fikri Takip

Reklamlar

5 thoughts on “Kur`an ahlakı – Ahmet Baydar

Add yours

  1. ben 13 yaşına bir erkek öğrenciyim 8 e gidiyorum din yani din ödevi araştıracağım ama sitenizde hiçbirşey yok araştıracağım ödev din konusu ( kuran ahlakı)bu konuda bana biraz yardımcı olun lütfen acele edin

  2. Sevgili Sezer,
    Kur’an ahlakı konusunda bu yazıda deniyorki :
    Şer’i hükümler ve tasavvuf ahlakın ihyası
    için yetersizdir.
    Tasavvufun getirdiği alışkanlıklar,
    fıkıhın kadercilik anlayışı ve
    bunlarla olunan terbiye
    Kur’anın istediği ahlak değildir.

    Kur’anın istediği ahlak;
    Şuurlu(bilinçli) tezkiyedir(arınma).
    Bu da güncel hayatta olur.
    Hak ve batıl,
    birbirinden ayrılmıştır.
    Hak gerçek olan
    batıl ise boş olandır. Boş heveslerle yaşamak.
    insan gerçeklerden kaçamaz
    (senin ödevden kaçamadığın gibi)
    Yaşamımızı etkileyen güncelleşen gerçeklerdir.
    bu gerçekler de yanlış olanlarda vardır.
    Yanlışı doğrultmak, doğruyu desteklemek
    gerekir, adaletin tecellisi için.
    Bu her zaman ve her alanda olmalıdır,
    buna salatı ikame etmek diyoruz.

    Şuurlu tezkiye salatı ikamenin sonucunu almaktır.
    Bilinçli arınma bu şekilde olur,
    Buna zekatı vermekte denir.
    Kur’an ahlakı budur/bunu emreder.

    Pek kolay gibi gözükmese de,
    yaratılış fıtratında(doğamızda) vardır.
    Mesele buna sahib çıkıp,
    hayat boyu devam ettirebilmektir.

    Kalem 4 den de anlaşabileceği gibi
    Peygamberimiz(s) bunu başarmış ve
    Rabbimizin övgüsüne nail olmuştur.

    Esenlikle kal.

    Kimde Rabbinin divanın da durmaktan korkmuş, nefsini boş
    heveslerden menetmiş ise,
    Şüphesiz onun varacağı yer cennettir. Naziat 40-41

  3. bence çok güzel bir site olmuş. Allah a inanan kardeşlerimizin hazırladığı bir site ve umarım Allah onların ve herkesin yardımcısı olur…

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

WordPress.com'da ücretsiz bir web sitesi ya da blog oluşturun.

Yukarı ↑

%d blogcu bunu beğendi: